ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 004 - ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΤΕΛΙΑΣ
Με χαρά φιλοξενούμε σήμερα στο σαλόνι τόυ ιστολογίου τον ποιητή Κώστα Καρτελιά. Χαρείτε την απολαυστική κουβένα που είχαμε μαζί του και αφήστε το δικό σας σχόλιο.
Καλώς ήλθατε στο μαγικό χώρο της μπλογκόσφαιρας και της λογοτεχνίας, κύριε Καρτελιά. Χαίρομαι ιδιαίτερα που ανταποκριθήκατε στο κάλεσμά μου. Τι θα λέγατε να ξεκινήσουμε με μια κάπως κοινότυπη μα και τόσο ουσιαστική εν τέλει ερώτηση.Τι είναι για σας ποίηση, και πως τοποθετείτε τον εαυτό σας σ` αυτή;
Θα έλεγα η ποίηση είναι μια συνομιλία της ζωής με τη ζωή μας. Ό,τι ακούσουμε από αυτή τη κουβέντα (και βέβαια χρειάζεται πολλή ησυχία πολλή προσοχή για να ακούσεις κάτι) είναι αυτό που καταγράφεται ως ποίημα, με άλλα λόγια είμαι κι εγώ ένα ωτακουστής.
Ποιο ήταν το ερέθισμα για να επιλέξετε την οδό της ποίησης; Την διαλέξατε, η σας διάλεξε;
Η γοητεία που άσκησε πάνω μου αυτός ο διάλογος που σας είπα πιο πάνω. Κάθε φορά που συναντήθηκα με ένα έργο τέχνης (με το άξιον του ονόματος) μου ήταν αδύνατο να ξεφύγω. Είναι κάτι οργανικό, πώς καταλαβαίνεις ότι είσαι ερωτευμένος απλά, αξεπέραστα το νιώθεις.
Σε ποια ηλικία γράψατε το πρώτο σας ποίημα;
Σχεδόν 30. Τότε ένιωσα για πρώτη φορά αυτή τη μυστήρια λειτουργία της γραφής. Μια αποκάλυψη.
Τι θυμάστε εντονότερα από τα παιδικά σας χρόνια;
Το αίσθημα της μοναξιάς.Το γέλιο του πατέρα μου, τη μάνα που με συμβούλευε συνέχεια. Το πανηγύρι στο χωριό μου. Τους εσπερινούς στα ξωκλήσια. Τη θάλασσα.
Γράφετε αμέσως, η αφήνετε να βρουν οι λέξεις το άχρονο τους μέσα σας, κι έτσι ό,τι σας συγκινεί, βρίσκει απλά το δρόμο του για το χαρτί;
Δεν ξέρω, δεν το έχω σκεφτεί. Είναι κάτι μέσα μου, μια αίσθηση που πρέπει να βγει και βγαίνει. Η μορφή που παίρνει μάλλον είναι τυχαία. Εννοώ μπορεί να είναι αγόρι, μπορεί να είναι κορίτσι, αλλά πάντως είναι ένα παιδί.
Τι σας εμπνέει τώρα; Θα σας έδινε ποτέ το έναυσμα, την έμπνευση, μια μελωδία θα μπορούσε να σας οδηγήσει σ` ένα ποίημα;
Βέβαια. Η μουσική, αλλά και οι άλλες μορφές τέχνης είναι κατεξοχήν πηγή έμπνευσης.
Σήμερα περισσότερο από ποτέ ο καθένας μας, μοιάζει να πορεύεται μόνος του. Ποια ανάγκη στην ουσία καλύπτει η ποίηση; Τι σημαίνει για σας η μοναξιά και τι η μοναχικότητα;
Μου βγαίνει να σας απαντήσω μ' ένα στίχο του Ευριπίδη από τον Ορέστη σε μετάφραση Χειμωνά:
Ηλέκτρα (στον Ορέστη που είναι πεσμένος στο χώμα):Μίλα μου, Μίλα μου με τη φωνή που βγάζει καλάμι νεαρό που ο βοσκός αγέρας το έκαμε αυλό να τον ακούει η ερημιά να μην τρομάζει.
Πράγματι υπέροχο αυτό που είπατε...Ποια η σχέση σας κι η γνώμη σας για την Τεχνολογία;
Όσον αφορά τη σχέση μου καμία. Δε μπορώ να γράψω ούτε μια λέξη στον υπολογιστή. Μου θυμίζω κάτι γέρους στο χωριό μου , που με φώναζαν να διαβάσω και να απαντήσω στα γράμματα που έπαιρναν από την Αυστραλία και την Αμερική (ευτυχώς η Χαρά και ο Δημήτρης που με συντρέχουν τα πάνε καλά). Όσο για τη γνώμη μου, έχω την αίσθηση ότι δημιουργεί μια καινούρια «αγορά» που σ' αυτή τη φάση της με τρομάζει. Δεν έχει χρόνο, δεν ξέρεις όταν μπαίνεις σ' αυτή την αγορά αν είναι πρωί ή βράδυ. Δεν έχει χαρτογραφημένο ορίζοντα. Η πυξίδα σου τρελαίνεται, δεν ξέρεις που είναι ο βορράς.
"Για την αφέλεια της απορίας", λέει ο Αντώνης Φωστιέρης, "δεν κάνει ωραίους στίχους η πραγματικότης, βλέπετε" Πως τοποθετείστε πάνω σ` αυτό;
Δεν το ξέρω αυτό το ποίημα και ίσως αδικήσω το στίχο αλλά και το ωραίο ποιος το φτιάχνει αν όχι η πραγματικότητα; Δηλαδή δεν υπάρχει τίποτα πραγματικά ωραίο;
Το ποίημα πρέπει να είναι άμεσο με λίγες λέξεις, Λιτό στο νόημά του, η όχι; Πως αποκρυσταλλώνεται καλύτερα η αίσθηση της στιγμής σ` ένα ποίημα;
Είναι σα να με ρωτάτε τι είναι ποίημα. Ξέρω, αλλά πώς να σας το πω; (χαμόγελο)
Πολλοί κάνουν λόγο για διδοασκαλία ποιημάτων νεώτερων ελλήνων ποιητών στα σχολεία.
Είμαι εναντίον της διδασκαλίας των ποιημάτων. Είμαι υπέρ της απαγγελίας.
Το Εναντίον και το Υπέρ των βραβείων. Ένας γνήσια πνευματικός άνθρωπος πώς μπορεί να τοποθετηθεί πάνω σ` αυτό;
Πολλές φορές το να πεις ένα μπράβο είναι μια ανάγκη. Το να μην αποδεχτείς ένα μπράβο είναι από σύνεση έως αλαζονεία.
Ποιους ποιητές η πεζογράφους θαυμάζετε;
Είναι σα να με ρωτάτε σε ποιον άγιο ανάβω κερί. Και στον Αι Γιώργη που είναι πάνω στο άλογο και στον Αϊ Γιάννη τον Πρόδρομο που είναι ξυπόλητος.
Αυτή σας η απάντηση ομολογώ ότι με συγκινεί βαθύτατα. Σπάνια κάποιος τοποθετείται τόσο ανθρώπινα. Να περάσουμε σε μια άλλη ερώτηση. Υπάρχουν ποιήματα που αντέχουν στο χρόνο. Τι θεωρείτε αρκετό για να δικαιωθεί η λέξη, και ν` αντέξει;
Βεβαίως και υπάρχουν, π.χ. η Οδύσσεια, μας ταξιδεύει ακόμα. Κάθε έργο τέχνης που εντοπίζει, εγκλωβίζει και αποκαλύπτει μια αλήθεια ( α-λήθη) δε λησμονιέται.
Πιστεύετε ότι αν μελοποιηθεί ένα ποίημα μπορεί να χάσει κάτι από την αρχική δύναμη των λέξεων;
Όταν μελοποιείται ένα ποίημα παύει να είναι ποίημα και γίνεται κάτι άλλο, γίνεται τραγούδι και έτσι πρέπει να το κρίνουμε.
Τη δυνατότητα - μέσω του μελοποιημένου ποιήματος - ν` απευθύνεστε σε περισσότερο κόσμο, πως την αντιμετωπίζετε;
Δε μου είναι αδιάφορο αλλά δεν είχα σκεφτεί ποτέ ότι θέλω να απευθυνθώ σε πολύ κόσμο και δε θέλω και να το σκέφτομαι, δεν ξέρω όμως γιατί, ίσως φοβάμαι.
Ποιες σκέψεις και συναισθήματα σας έκαναν να δημιουργήσετε το ``γυαλί``;
Όλα τα πιο πάνω.
Η μελοποίηση των ποιημάτων σας από το Μίκη Θεοδωράκη, οδηγούν σ` ένα αριστούργημα. Αλλά το ερώτημα αιωρείται, ΑΝ ένα αριστούργημα δικαιούται να καταργεί η έστω να επικαλύπτει το άλλο..
Δικαιούται το νερό να καταργεί ή έστω να επικαλύπτει τα ουσιαστικά συστατικά του, το υδρογόνο και το οξυγόνο;
ΠΙστεύω πως όχι. Εσείς τι θα αλλάζατε στη ζωή σας; Τι οικοδομεί τελικά το τίμημα της ζωής;
Είναι κάτι που έχω σκεφτεί πολύ. Προς το παρόν είμαι ακόμα δόκιμος θεός δε μπορώ να αναλάβω την ευθύνη της αλλαγής . Όταν γίνω θα σας απαντήσω.
Θα ήθελα να περάσουμε τώρα στα ερωτήματα που έθεσαν οι αναγνώστες του ιστολογίου, αν δεν έχετε αντίρρηση.
Ο ποιητής Τάκης Τσαντήλας ρωτάει κατά πόσο συμμερίζεστε την άποψη πως η ποίηση απογυμνώνει τον δημιουργό στον αναγνώστη. Ιδιαίτερα μάλιστα αν ο αναγνώστης έχει μάθει να διαβάζει προσεχτικά, να εισχωρεί βαθιά μέσα στο κάθε ποίημα, στο κάθε δημιούργημα.
Ο αναγνώστης που έχει μάθει να διαβάζει, ξέρει πολύ καλά ότι δεν αποκαλύπτεις μια θεά χωρίς τιμωρία, οπότε είναι στην κρίση του αν θα απογυμνώσει ή όχι το μυστήριο που είναι κάθε έργο τέχνης.
Το Αερικό θα ήθελε να ρωτήσει το εξής: "Στην Ουσία η ποίηση μπορεί να μας κάνει να ξεχωρίζουμε το γυαλί απ` το διαμάντι. Στις ανθρώπινες σχέσεις, το γυαλί, πόσο διάφανο, κι εύθραυστο μπορεί να είναι, και κατά πόσο μπορούμε να το διατηρήσουμε αράγιστο;
Θα απαντήσω με τα λόγια του Οδ. Ελύτη «Σε έσχατη ανάλυση ο κόσμος μας είναι ένας σωρός από υλικά. Αν με αυτά θα φτιάξεις παράδεισο ή κόλαση είναι στο κατά πόσον είσαι καλός ή κακός αρχιτέκτονας».
Ο Δημήτρης θανασάς ρωτάει: "Στη σημερινή κοινωνία της ευμάρειας, με τη σημερινή γενιά της καλοπέρασης και του 'τώρα', τι νόημα έχει η ποίηση, ποίους καημούς μπορεί πλέον να τραγουδήσει, και ποιόν μπορεί να συγκινήσει εκτός από λίγους μυημένους;"
Το να βρούμε να δώσουμε ένα «συνδικαλιστικού» τύπου νόημα στην ποίηση δεν έχει κανένα νόημα. Σε ότι έχει σχέση δε με τη σημερινή γενιά δεν νομίζω ότι αλλάζει τίποτα. Δυο παιδιά αυτή τη στιγμή μυούνται στον έρωτα το ίδιο απορημένα όπως τότε που δόθηκε το πρώτο φιλί στον κόσμο.
Κύριε Καρτελιά σας ευχαριστώ κα πάλι για το χρόνο που διαθέσατε και μοιραστήκατε με τους αναγνώστες του ιστολογίου Εύχομαι ό,τι καλύτερο για το μέλλον.
Σας ευχαριστώ ποιλύ. Κάθε καλό και για εσάς.
