Τέρα Άμου, μητέρα μου...

Ευχάριστη έκπληξη η πρώτη συγγραφική προσπάθεια του Χρήστου Σπύρου με τίτλο "Το φεγγάρι του Παρμενίωνα".

Γρήγορα διαπίστωσα πως δεν πρόκειται για μια ακόμη συρραφή αναμνήσεων απ' τη ζωή Έλληνα φαντάρου, ο οποίος σιχτίρισε την ώρα και τη στιγμή που κατετάγη. Κάθε άλλο μάλιστα! Το μυθιστόρημα κείται ταυτόχρονα μέσα και πάνω από κάθε τετριμμένο, μίζερο και άθλιο της στρατιωτικής ζωής. Ασφαλώς, οι τραγικές καταστάσεις που σημάδεψαν το στράτευμα στη διάρκεια της άσκησης Παρμενίων μεταφέρονται με τον πλέον παραστατικό τρόπο, όμως είναι πολλές οι εμβόλιμες αναφορές στην προ θητείας εποχή. Μοιάζουν με κάλεσμα πίσω στο χρόνο, όχι απαραίτητα της αθωότητας όσο ανεμελιάς και έρωτα. Τα απλά και καθημερινά αποκτούν άλλη διάσταση, γίνονται πολύτιμα και κατά μια έννοια αναντικατάστατα. Όπως πολύτιμο ήταν το χάδι της μητέρας, ο καλός της λόγος, το νανούρισμα, μνήμες που τώρα έρχονται μέσα από ένα μικρό ραδιοφωνάκι να βρουν τον κουρασμένο στρατιώτη στη σκοπιά του ή στην υγρή σκηνή ενώ έξω μαίνεται η καταιγίδα. Κάποια στιγμή ο συγγραφέας αναφέρει πως οι δυσκολίες που περνά, οι μάχες με τον εαυτό του, τον κάνουν να αγαπήσει περισσότερο την κοπέλα του.

Πανταχού παρούσα η μυρωδιά πετρελαίου, μανταρινιού, η σκόνη στον αέρα, η λάσπη, η κάπνα τού τσιγάρου και εκείνη των άθλιων μαγειρίων. Συνθέτουν έτσι την εικόνα αθλιότητας, πλήξης και μοναξιάς, ενός χρόνου από καιρό στάσιμου. Σαν φιγούρες από ταινία του Χίτσκοκ αποτυπώννονται οι στρατιώτες, αυτά τα ομοιόμορφα ντυμένα πλάσματα που παραδίδονται άλλοτε στη θλίψη κι άλλοτε στην εφήμερη ηδονή στα μπαρ της πόλης.

Τον συγγραφέα δονούν αλλιώς οι εικόνες από τις γειτονιές της πόλης, ακριβώς όπως εκείνες που ο Μάνος Χατζιδάκης περιγράφει στην Οδό Ονείρων. "Έχει πολύ χώμα, πολλά παιδιά, πολλές μητέρες, πολλές ελπίδες και πολλή σιωπή. Κι όλα σκεπασμένα από έναν τρυφερό κι αβάσταχτο ουρανό...". Στη γειτονιά όπου μένει ο Τάκης, ο πενηντάχρονος ομοφυλόφιλος, θα προστεθούν και οι λάμιες, οι γυναίκες που, κρυμμένες πίσω από κουρτινάκια και μισανοιχτές πόρτες, παρακολουθούν κάθε κίνηση στο σπίτι με τους παράξενους επισκέπτες.

Οι χαρακτήρες είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας. δοσμένοι με τρόπο πειστικό, θαρρείς ότι θα βγουν απ' τις σελίδες και θα κάνουν ένα τσιγαράκι μαζί σου, να ακούσουν την ιστορία που κουβαλάς και να ακούσεις άλλες δικές τους. Μέχρι και η "Μαντόνα", η πόρνη που βρήκε τη μητέρα της μες στα αίματα, "μυρίζει άνοιξη" όπως λέει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας. Ένα απόκοσμο, γαλάζιο φως την περιβάλλει. Γεμάτος μυστήριο ο Λάμπης, κυνηγημένος από τη μορφή του πατέρα του ο Πάνος, συστρατιώτες του Χάρη.Ο Χάρης που αναλαμβάνει να αποτυπώσει στο χαρτί τα γεγονότα του στρατού, διαθέτει πλούσιο ψυχικό κόσμο. Δεν αφήνεται όμως να "σπάσει" μπροστά στους άλλους στρατιώτες ή ανωτέρους του. Γνωρίζει πως χρόνος είναι και θα κυλήσει, θα φέρει την ευλογημένη ημέρα απόλυσης και μαζί τον ξανακερδισμένο χρόνο. Δυστυχώς για τον φίλο του τον Πάνο τα πράγματα λειτουργούν αντιδιαμετρικά.

Ανάμεσα στις περιγραφές τοπίων, αντιλήψεων και κόσμων εσωτερικών ο συγγραφέας μάς έδωσε ένα όμορφο ψηφιδωτό της ελληνικής επαρχίας -και δη εκείνης ενός νησιού της παραμεθορίου. Κλείνοντας, θα έλεγα πως εκτός από τη μουσική του Μάνου που διατρέχει σε σημεία το μυθιστόρημα, προσωπικά αισθάνθηκα τον άνεμο από αγγέλων φτερουγίσματα! Και δεν ηταν άλλοι από τα αντρικά πορτραίτα του μεγάλου μας Τσαρούχη. Τέλος, πιστεύω ότι το κείμενο στο οπισθόφυλλο αποτυπώνει ένα μόνο μέρος της ουσίας αυτού του βιβλίου. Ευτυχώς, με αποζημίωσε το κείμενο αυτό καθεαυτό!

Τούτος ο συγγραφέας θα μας απασχολήσει στο μέλλον. Είμαι σίγουρος γι' αυτό!

Καλοτάξιδο να είναι, κύριε Σπύρου.

από το οπισθόφυλλο του βιβλίου

Εκείνος ο χειμώνας στη Λέσβο, το κρύο στην στρατιωτική μονάδα και οι παγωμένες καρδιές του Χάρη, του Πάνου και του Λάμπη. Εικόνες, χρώματα και μυρωδιές ανακατεμένες με τις μελωδίες του Μάνου Χατζιδάκι.

Εκείνος ο χειμώνας στη Λέσβο. Ο Τάκης, η Μαντόνα και ο Αλέπης. Φευγαλέες ματιές στο δρόμο με τις λάμιες. Και ο Παρμενίων. Με το φεγγάρι του ολοστρόγγυλο, κατακόκκινο, ματωμένο. Πάνω από τις Μάτσες.
Εκείνος ο χειμώνας στη Λέσβο. Στρατιωτάκια ακούνητα, ακίνητα, αγέλαστα. Με μυρωδιά από πετρέλαιο, φτηνή κολόνια και σπέρμα. Και εκείνο το φεγγάρι του Παρμενιώνα...
Ένα βιβλίο με πολύ ενδιαφέρουσα πλοκή. Τα πρόσωπα μέσα στην ιστορία συνδέονται με τρόπο που μαγνητίζει την περιέργεια του αναγνώστη και οδηγούνται σε κορύφωση, τουλάχιστον, σε δύο σημεία: στο φόνο του στρατιώτη που διατηρεί ομοφυλοφιλική σχέση και στη διάρκεια της άσκησης "Παρμενίων".
Είναι ευκαιρία λοιπόν να μάθουμε όλοι μας τη στρατιωτική ζωή σε στρατόπεδο της Μυτιλήνης, τις σχέσεις με τους βαθμοφόρους, τις σχέσεις επιστολικού ερωτισμού που "αντέχουν", παρά το στρατιωτικό εγκλεισμό, την ομοφυλοφιλική σχέση ενός από τους ήρωες. Πρωταγωνιστούν η στρατιωτική πειθαρχία και η καταπίεση, που τείνουν να νομιμοποιήσουν μια ωμή πραγματικότητα. Όμως για τους φαντάρους η "Οδός Ονείρων" του Μ. Χατζιδάκι και το φεγγάρι λειτουργούν σαν όχημα απόδρασης και διάσωσης της ανθρωπιάς τους.